Waarom Bijenwas?
Bijenwas wordt in een molen gebruikt als een natuurlijk en effectief smeermiddel voor de houten onderdelen, met name de kammen en staven van de tandwielen. Dit proces, ook wel "kammenwassen" genoemd, is essentieel voor het soepel draaien van de molen en het behoud van het hout.
De belangrijkste redenen voor het gebruik van bijenwas zijn:
- Smering en vermindering van slijtage: De was zorgt ervoor dat de houten kammen (tanden) van het bovenwiel soepel in de staven van het rondsel grijpen, wat de wrijving en slijtage aanzienlijk vermindert.
- Houtbescherming: Bijenwas trekt in het hout, beschermt het tegen vocht en voorkomt dat het hout zacht wordt of rot.
- Ideaal voor hout op hout: Omdat de tandwielen in een molen vaak van hout (zoals beuken, acacia of azijnhout) zijn, is een droog, niet-plakkerig smeermiddel zoals bijenwas superieur aan vetten die vuil aantrekken of het hout kunnen aantasten.
- Onderhoud: Het smeren moet 1 tot 2 keer per jaar gebeuren, afhankelijk van het aantal draaiuren, om de molen in topconditie te houden.
Molenaars smelten de bijenwas (vaak met een föhn of verfbrander) en brengen het met een kwast aan op de drukzijde van de kammen.
Chris Baeten, molenaar van de Zwartenbergse Molen heeft voor alle molens in West-Brabant bijenwas gesmolten en in handig formaat gereed gemaakt voor gebruik.
Op de foto: Chris Baeten (rechts) en Corné van Ginneken, links, molenaar van Korenmolen De Lelie, Etten-Leur