Molenstenen voor scholenbezoek
Wrijfstenen en Kweernen
De vorm en de kleur van de kweern is afgeleid van de handmolens die de Romeinen vervaardigden van lava-basalt. Deze handmolen is door zijn open karakter heel geschikt om te zien hoe molenstenen werken en te ervaren welke fysieke inspanning nodig is om graan te vermalen.
Met name voor kinderen is dit “doen” erg aantrekkelijk. Ze krijgen er vaak geen genoeg van. De tarwe die door de Romeinen werd gebruikt was veel zachter dan de tarwe van tegenwoordig. Om echt fijn meel te verkrijgen moet het huidige harde graan meestal drie maal vermalen worden.
Wij ontvangen jaarlijks in korenmolen "De Lelie" vele lagere school klassen in het kader van de activiteiten van KOEPEL, hét platform voor kunst-, erfgoed-, natuur- en milieueducatie in de gemeente Etten-Leur: lees meer)
Leerlingen maken kennis met een historisch monument en hoe een molen werkt. Het laten zien van een werkend apparaat is beter dan een theoretische uitleg. Bij
molensteenmakerij Titulaer
in Malden maken ze kweernen een al eeuwenlang bestaand handmolentje en wrijfstenen
Kweern
De kweern bestaat uit twee delen, een liggende steen en een draaiende steen. Op beide stenen wordt een bestaand patroon getekend waarna met een slijptol en een pneumatische hamer het patroon wordt ingefreesd.
Onderste steen (ligger)
Ligt stil en is meestal rond en vrij dik.
Bovenste steen (loper)
Ligt erbovenop en kan draaien.
In het midden van de bovenste steen zit een gat waar je het graan in giet.
Aan de zijkant of bovenkant zit vaak een handvat, zodat je de bovenste steen kunt ronddraaien.
Wrijfsteen
Een wrijfsteen om graan te malen met twee stenen is een van de oudste en eenvoudigste manieren om meel te maken. Het systeem bestaat meestal uit twee delen:
De onderste steen (ligger)
Dit is een platte, zware steen die stil ligt. Hij vormt het werkoppervlak waarop het graan wordt fijngemalen.
De bovenste steen (loper)
Dit is de steen die je met de hand beweegt. Die kan rond zijn of meer ovaal/handvormig, zodat je hem goed kunt vasthouden en heen en weer kunt schuiven of ronddraaien.
Hoe het werkt:
Je strooit graankorrels (zoals tarwe of gerst) op de onderste steen. Daarna beweeg je de bovenste steen eroverheen. Door de druk en de wrijving tussen de twee stenen worden de korrels gebroken en steeds fijner gemalen, totdat er grof meel of bloem ontstaat.
Kweern maken door Hans Titulaer
